کلیات طب سنتی
بسم الله الرحمن الرحیم
مادراینجا اشاره ای گذرا داریم به تاریخچه طب اسلامی به معنی طبی که منشا ان از معصومین وپیامبران است وتاریخچه طب سنتی به معنی طبی که توسط حکما ایرانی ومسلمان به ان پرداخته شده است گرچه بعید نیست بسیاری ازمطالب حکما با واسطه از پیامبران رسیده باشد ونشانه این گفتار این است که بسیاری ازمطالب عمده درطب سنتی مانند بحث طبایع ومزاجها وحجامت وفصد و...درروایات هم موجود وبه انها تاکید شده است ولکن در بعضی موارد مثل تجویز شراب برای مریض چنانچه در ذخیره وخفی اعلایی خوارزمشاهی موجود است ویا دربحث دامنه حجامت وغیره اختلافاتی وجود دارد که ما درصورت تعارض طب اسلامی را برمیگزینیم.
مبدأ طب اسلامی وتاریخ ان
، الهی و متکی به وحی است. از اینرو اندیشمند و محقق بزرگوار شیخ مفید (رحمة الله علیه) در این باره میفرماید: طب، دانشی است که آگاهی از آن امری ثابت است و راه دسترسی بدان نیز وحی است. عالمان به این دانش، آن را تنها از پیامبران کسب کردند، زیرا نه برای شناخت حقیقت بیماری جز به کمک سمع (ادلۀ نقلی) راهی هست و نه برای آگاه شدن به درمان، راهی جُز توفیق به خاطر همین، یگانه راهِ این آگاهی شنیدن از همان خدایی است که به همۀ نهفتهها آگاه است
در کتاب «فرج المهموم» آمده است که در نامۀ ابو اسحاق طَرطوسی به عبدالله بن مالک دربارهی شناخت سرچشمه دانش چنین دیدهام، خداوند آدم(ع) را از بهشت فرو فرستاد و او را از همهی دانشها از جمله نجوم و طب آگاه ساخت.
در کتاب «علل الشرایع» به نقل از ربیع، حاجب منصور عباسی (پرده دارو دربان) آمده است، روزی امام صادق(ع) به مجلس منصور وارد شد در حالی که مرد هندی نزد او بود و کتابهای طبی میخواند، حضرت به خواندن او گوش سپرد. چون آن مرد هندی خواندن را به پایان برد به امام صادق(ع) گفت: ای ابو عبدالله آیا از آنچه همراه دارم چیزی میخواهی؟ فرمود: نه، برتر از آنچه تو همراه داری به همراه دارم. طبیب هندی پرسید: آن چیست؟ حضرت فرمودند: گرمی را به سردی، سردی را به گرمی خشکی را به تَری و تری را به خشکی درمان میکنم و کار را یکسره به خدا باز میگردانم و...»بعد از جواب دادن به این پرسش فرمود: آیا گمان میکنی از کتابهای طب چیزی فرا گرفتهام؟ طبیب گفت: آری حضرت فرمود: به خدا سوگند، آنها را یاد نگرفتهام مگر از خداوند سُبحان...).
تاریخچه طب سنتی
در كشور ما طبّ و طبابت ادوار مختلفی دارد كه مهم ترین آنها عبارتند از: 1. دوران هخامنشی، 2. دوران ساسانی، 3. دوران اسلامی.
1. دوران هخامنشی
ایندوره یكی از ادوار درخشنده و پرثمر طبّ ایران است و در ۲۵۰۰ سال پیش، اینعلم دارای منزلت خاصّی بوده است زیرا در كتب مذهبی زرتشت نیز به خصوص ازبهداشت، بسیار سخن گفته شده است. بنابراین از این دوران پزشكان طبقه بندیشدهاند كه مهمترین آنها طبیب (پزشك)، جرّاح (كاردْ پزشك)، منتر پزشك وگیاه پزشك یا پسیانز هستند كه در «اوستا» میتوان به یادداشتهایی در اینمورد دست یافت.
ادامه مطلب خواندنی و خود یک دوره طب سنتی می باشد
تنقلات سودمند
اين ميوه ها ويتامين هاي فراواني دارند و از اين رو غالبا در برنامه غذايي گنجانده مي شوند. از گذشته هاي دور ، جنگل هاي استراليا ، در سواحل رودخانه مي سي سي پي و سواحل درياي مديترانه ، اين ميوه ها به عنوان يك منبع غذايي مهم و اصلي در برنامه غذايي مردم اين مناطق محسوب مي شده است. مدتي قبل از كاشت و برداشت محصولات كشاورزي ، اين ميوه ها جمع آوري ، انبار و براي سرخ كردن و پختن مصرف مي شوند. اين ميوه ها در فصولي از سال در صورت كمبود مواد و منابع غذايي ، مصرف مي گردند .
در زمان فراعنه مصر ، اين ميوه ها سمبل زيبايي و حيات بودند و چون از آنها روغن تهيه مي شد و در پزشكي هم به كار مي رفت اما آنها را مورد احترام و تحت حمايت خداوند مي دانستند.
در قرنهاي گذشته براي تامين غذاي برده هاي آفريقايي در سفره هاي دريايي به امريكا ، از بادام زميني استفاده مي كردند. از اين ميوه قرنها پيش به عنوان غذاي افراد فقير و برده ها در شهرهاي جنوب امريكا همچنين غذاي خوك و طيور استفاده مي شد.
در اوايل قرن نوزدهم ، بعد از اين كه مردم شروع به فروش اين ميوه ها در نمايش سيرك ها كردند ، خاصيت معجزه آساي آنها مشخص شد. با وجود اين كه از قرن هاي پيش اين ميوه ها به عنوان يك منبع غذايي گرانبها شناخته مي شد، اما باز هم خواص درماني و موارد پزشكي آنها ناشناخته بود. اين ميوه ها با داشتن متوسط 600 كيلو كالري انرژي فقط در 100 گرم ، تقريبا برابر است با مقداري كه دانشمندان علوم مواد غذايي به عنوان مقدار انرژي براي هر وعده غذايي اصلي مردم سفارش مي كنند ، مقدار چربي در اين ميوه ها 80 درصد است و درباره اين كه آنها محرك اغلب حساسيت ها و آلرژي ها هستند ، سكوت شده است.
بررسي هاي جديد نشان مي دهد كه اين ميوه ها براي سلامتي مفيد هستند. گرچه كساني كه از حساسيت و آلرژي رنج مي برند مجبورند از آنها اجتناب كنند ، با اين حال براي افرادي كه چنين مشكلي را ندارند لازم است تا در برنامه غذايي شان به طور مرتب و منظم اين ميوه ها را مصرف كنند. در بررسي هايي كه صورت گرفته ، مشخص شده اگر كسي بيشتر از 4 بار در هفته 5/22 گرم بادام ، فندق و گردو … را در برنامه غذايي اش بگنجاند ، خطر ابتلا به بيماري هاي گردش خون و قلب تا حدود 35 درصد كاهش مي يابد. ظاهرا مصرف مرتب و منظم اين ميوه ها ، مقدار كلسترول خون ـ كه عامل اصلي تصلب شرائين و انفاركتوس است ـ را پايين مي آورد. در بررسي هاي صورت گرفته در ژاپن ، مشخص شد كساني كه به حد زيادي گردوي امريكايي مصرف مي كردند و مقدار كالري غذايشان تا 25 درصد از حد معمول بالاتر رفته بود ، وزن بدنشان ثابت مانده و حتي مقدار چربي خونشان تا 10 درصد پايين آمده بود. گردوهاي امريكا از گونه گردوهاي معمولي است كه در شمال امريكا رشد مي كنند و طعم شيرين دارند. علي رغم مقدار كالري بالاي اين ميوه ها ،آنها سلامتي قلب را تضمين مي كنند . طبق گفته اوتو برمه از دانشگاه توبيگن ، اين موضوع وجود اسيدهاي چرب اشباع نشده زياد در اين ميوه ها را توجيه مي كند. اسيدهاي چرب اشباع نشده جريان خون را منظم مي كنند و مقدار كلسترول را پايين مي آورند و از فرآيندي كه باعث صدمه به رگهاي خوني شود ، جلوگيري مي كنند . طبق گفته اوتو برمه ، مقدار اسيدهاي چرب اشباع نشده در گردوي امريكايي ، بادام و فندق بالاست و بر خلاف اين ميوه ها ، شاه بلوط با داشتن حداقل اسيدهاي چرب ، مفيدتر و سودمندتر است. ماده مهم ديگري كه در اين ميوه ها وجود دارد “ Arginin ” است ؛ اسيد آمينه اي كه نه تنها حالت انعطاف پذير ي رگهاي خوني را حفظ مي كند ، بلكه مانع صدمه رسيدن به پلاكتها . گلبول هاي خون مي شود و بدين وسيله از بروز مشكلات خوني ممانعت به عمل مي آيد. البته اين نكته را هم متذكر شد كه اين ميوه ها داراي مواد غير ضروري و زائدي هستند كه اثر كاهش دهندگي كلسترول را تحت الشعاع قرار مي دهند. اين ميوه ها مقدار قابل توجهي ويتامين هاي B دارد. 100 گرم بادام زميني ، نيمي از نياز روزانه بدن به ويتامين B 9 و بيش از نياز روزانه بدن به ويتامين B 3 را تامين مي كنند. هر دو گروه از اين ويتامينها محافظ رگهاي خوني مي باشد و براي متابوليسم و سوخت و ساز بدن لازم و ضروري هستند. علاوه بر اين ، ويتامين B 9 از ناهنجاري هاي دوران جنيني جلوگيري مي كند.
دلايل فوق الذكر كافي است تا اين ميوه ها را در برنامه غذايي روزانه مان بگنجانيم. البته اين ميوه ها مي توانند مشكل ساز هم باشند ، چون اغلب آنها قرباني كپكها و قارچهاي سمي اي مي شوند كه ماده اي سرطان زا موسوم به “ Aflatoxin ” را ترشح مي كنند. بعضا كپكها و قارچها پيش از جمع آوري محصول ( اما در حقيقت به هنگام انبار كردن ) ايجاد مي شوند. مصرف كنندگان براي اجتناب از اين مساله مي توانند از خريد فر آورده هاي توليدي كارخانه ها اجتناب كنند و اين ميوه ها را با پوست تهيه نمايند ؛ چرا كه پوست محافظ اين ميوه ها ، از ايجاد قارچ و كپكهاي سمي جلوگيري مي كنند.